Najdroższy błąd przy składaniu komputera to nie przepłacona część, tylko taka, która nie pasuje. Procesor, którego nie da się włożyć w płytę, pamięć, która nie wchodzi w slot, karta, która nie mieści się w obudowie. Poniżej znajdziesz listę wszystkiego, co trzeba sprawdzić, w kolejności, w jakiej najczęściej pojawiają się problemy.
Lista kontrolna w skrócie
- Procesor i płyta główna mają ten sam socket.
- Pamięć RAM to ten sam typ (DDR4 lub DDR5), który obsługują płyta i procesor.
- Liczba kości RAM nie przekracza liczby slotów na płycie.
- Chłodzenie ma mocowanie do Twojego socketu i daje radę z mocą procesora.
- Płyta główna ma format, który mieści obudowa (ATX, Micro-ATX, Mini-ITX).
- Karta graficzna i chłodzenie procesora mieszczą się w obudowie.
- Zasilacz ma wystarczającą moc i złącza do karty.
1. Procesor i płyta główna: socket
Socket to gniazdo, w które wkłada się procesor. Procesor i płyta muszą mieć dokładnie ten sam, inaczej procesora fizycznie nie da się zamontować. Socket jest zawsze podany w specyfikacji obu części. Obecnie najpopularniejsze są:
| Socket | Procesory | Pamięć RAM |
|---|---|---|
| AM5 | Ryzen 7000, 8000 i 9000 | tylko DDR5 |
| AM4 | Ryzen 1000–5000 | tylko DDR4 |
| LGA1851 | Core Ultra 200S (np. 245K, 265K, 285K) | tylko DDR5 |
| LGA1700 | Core 12., 13. i 14. generacji | DDR4 albo DDR5, zależnie od płyty |
Uwaga na BIOS. Płyty wyprodukowane przed premierą nowszych procesorów mogą wymagać aktualizacji BIOS-u, żeby je obsłużyć. Dotyczyło to np. części płyt AM5 przy premierze Ryzenów 9000. Wiele płyt ma przycisk BIOS Flashback, który pozwala zaktualizować BIOS z pendrive’a nawet bez włożonego procesora. Listę obsługiwanych procesorów znajdziesz na stronie producenta płyty, w zakładce „CPU support”.
2. Pamięć RAM: DDR4 czy DDR5
DDR4 i DDR5 nie są ze sobą zgodne. Kości mają wycięcie w innym miejscu, więc DDR5 nie wejdzie do slotu DDR4 i odwrotnie. Typ pamięci wyznacza płyta główna i procesor (patrz tabela wyżej). Na co jeszcze zwrócić uwagę:
- DIMM, nie SODIMM. SODIMM to krótsze kości do laptopów. Do komputera stacjonarnego potrzebujesz DIMM.
- Liczba slotów. Płyty mają zwykle 2 lub 4 sloty na RAM. Zestaw 4 × 8 GB nie zmieści się na płycie z dwoma slotami.
- Nie mieszaj typów. Wszystkie kości w komputerze muszą być tego samego typu. Najlepiej kupić jeden zestaw (np. 2 × 16 GB) zamiast dokładać pojedyncze kości różnych modeli.
- Prędkość. Szybsza pamięć zadziała na wolniejszej płycie, tylko z niższą prędkością. Żeby osiągnąć prędkość z pudełka, trzeba włączyć w BIOS-ie profil XMP (Intel) lub EXPO (AMD).
3. Chłodzenie procesora
Przy chłodzeniu trzeba sprawdzić trzy rzeczy:
- Mocowanie. Chłodzenie musi obsługiwać socket procesora. Lista socketów jest w specyfikacji chłodzenia.
- Moc. Chłodzenie powinno odprowadzić co najmniej tyle watów, ile wynosi TDP procesora. Przy mocnych procesorach, które w turbo pobierają dużo więcej, warto mieć spory zapas.
- Rozmiar. Chłodzenie powietrzem ma swoją wysokość, a obudowa podaje maksymalną wysokość coolera. Przy chłodzeniu wodnym (AIO) liczy się rozmiar chłodnicy: 240, 280 czy 360 mm musi mieć miejsce montażowe w obudowie, z przodu lub na górze.
4. Płyta główna i obudowa: format
Płyty główne mają standardowe formaty: E-ATX (największe), ATX, Micro-ATX i Mini-ITX (najmniejsze). Obudowa podaje, jakie formaty obsługuje. Zasada jest prosta: większa obudowa zmieści mniejszą płytę, ale nie odwrotnie. Płyta ATX nie wejdzie do obudowy przeznaczonej tylko dla Micro-ATX.
5. Karta graficzna i obudowa: długość
Nowoczesne karty graficzne potrafią mieć ponad 330 mm długości. Obudowa podaje maksymalną długość karty, którą zmieści. Warto zostawić kilka milimetrów zapasu, bo w niektórych obudowach miejsce zmniejszają wentylatory lub chłodnica zamontowana z przodu. Przy dużych kartach sprawdź też ich grubość, czyli liczbę zajmowanych slotów, zwłaszcza w małych obudowach.
6. Zasilacz
Zasilacz musi mieć wystarczającą moc z zapasem oraz złącza do karty graficznej. Nowsze karty Nvidii korzystają ze złącza 12V-2x6, starsze i większość kart AMD z wtyczek 8-pin. Jak dokładnie policzyć moc, opisaliśmy w osobnym poradniku: Jak dobrać zasilacz do komputera.
7. Dyski
Dyski NVMe wkłada się w złącza M.2 na płycie głównej. Policz, ile masz złączy M.2, zanim kupisz kilka dysków. Szybszy dysk PCIe 5.0 zadziała w złączu PCIe 4.0, tylko wolniej. Dyski SATA (2,5 cala) podłącza się kablem i pasują praktycznie do każdej płyty.
Jak robi to konfigurator MontowniaPC
Wszystko powyżej możesz sprawdzać ręcznie w specyfikacjach, ale nasz konfigurator robi to za Ciebie na żywo, przy każdej wybranej części. Sprawdza:
- czy socket procesora pasuje do płyty głównej,
- czy typ pamięci (DDR4/DDR5) pasuje do płyty i procesora oraz czy kości to DIMM, a nie SODIMM,
- czy liczba kości RAM mieści się w slotach płyty,
- czy chłodzenie ma mocowanie do socketu procesora i czy jego moc odpowiada TDP procesora,
- czy format płyty pasuje do obudowy,
- czy karta graficzna mieści się w obudowie,
- czy chłodzenie powietrzem nie jest za wysokie, a chłodnica AIO ma miejsce w obudowie,
- czy zasilacz ma wystarczającą moc z zapasem,
- czy procesor nie jest za słaby dla karty graficznej (więcej w poradniku o bottlenecku).
Problemy, przez które zestaw nie zadziała, pokazujemy na czerwono, a rzeczy warte uwagi jako ostrzeżenie. Gdy w danych produktu czegoś brakuje, wprost o tym piszemy, zamiast udawać, że wszystko jest w porządku. Przy wybieraniu kolejnej części możesz też zaznaczyć „Tylko kompatybilne z zestawem”. Wtedy na liście zostaną tylko te produkty, które pasują do tego, co już wybrałeś.
Czego konfigurator nie sprawdza: wersji BIOS-u płyty, liczby złączy M.2, grubości karty graficznej i złączy zasilania karty. Te rzeczy warto zweryfikować w specyfikacji producenta, zgodnie z opisem wyżej.